گرمایش جهانی ممکن است جامعه کوچک گیاهان قطب جنوب را گسترش دهد، اما همزمان میتواند قارچهای بیماریزا در خاک را نیز تقویت کند؛ قارچهایی که توانایی از بین بردن همان گیاهان را دارند.
تحلیل نمونههای خاک از جنوب شیلی تا شبهجزیره جنوبگان نشان میدهد که قارچهایی که به گیاهان حمله میکنند، با افزایش دمای هوا هم از نظر فراوانی و هم تنوع بیشتر میشوند. پژوهشگران در مجله Global Change Biology در ماه مه گزارش دادهاند که تا سال ۲۱۰۰، در سناریوهای افزایش متوسط تا بالای انتشار گازهای گلخانهای، میزان حضور این قارچها در برخی خاکهای ساحلی جنوبگان میتواند تقریباً دو برابر شود.
کمتر از یک درصد از خشکیهای جنوبگان بدون یخ است. حتی شبهجزیره نسبتاً مرطوب و معتدل جنوبگان و جزایر نزدیک آن نیز برای حیات گیاهی بسیار سخت هستند؛ جایی که گیاهان ممکن است تا هشت ماه زیر برف مدفون بمانند. با این حال، برخی گیاهان سازگار با سرما مانند خزهها و گیاهان جگرواش (liverworts) همچنان زنده میمانند.
به گفته کوین نیوشام، بومشناس خاک و گیاه در سازمان تحقیقات جنوبگان بریتانیا در کمبریج، یک تصور رایج این است که با عقبنشینی یخهای جنوبگان در اثر گرمایش، گیاهان بهراحتی مناطق جدید را اشغال خواهند کرد. اما او میگوید: «در واقعیت اینطور نخواهد بود. گیاهان قرار نیست کار سادهای داشته باشند.»
قارچهای بیماریزا در خاکهای سراسر جهان وجود دارند، اما تاکنون اطلاعات کمی درباره تهدید آنها برای گیاهان جنوبگان وجود داشته است. به همین دلیل، نیوشام و همکارانش DNA قارچها را در بیش از ۵۰ نمونه خاک در یک مسیر ۱۹۰۰ کیلومتری از جنوب شیلی، جزایر جنوبگان و شبهجزیره قطب جنوب بررسی کردند.
آنها همچنین بررسی کردند که چگونه شرایط اقلیمی هر منطقه با فراوانی و تنوع قارچها ارتباط دارد. نتیجه ساده اما نگرانکننده بود: هرچه اقلیم گرمتر بود، قارچهای بیماریزا هم از نظر تعداد و هم تنوع بیشتر بودند. در سناریوهای انتشار متوسط تا بالا، این میزان میتواند تا پایان قرن دو برابر شود.
در جنوبیترین نقاط مورد مطالعه، یعنی جزایر نزدیک شبهجزیره جنوبگان، تعداد قارچهای بیماریزا نسبتاً کم بود. بنابراین دو برابر شدن ممکن است بهمعنای افزایش بسیار بزرگ عددی نباشد. اما حتی یک گونه جدید قارچ میتواند برای گیاهان بومی این منطقه فاجعهبار باشد، زیرا آنها تجربه مواجهه با چنین پاتوژنهایی را ندارند.
نیوشام توضیح میدهد: «یک گونه منفرد از پاتوژنها، اگر وارد محیطی شود که گیاهان در آن بهندرت با بیماریزاها مواجه شدهاند، میتواند اثرات بسیار بزرگی داشته باشد.»
چنین پیامدهایی پیشتر در جوامع گیاهی مناطق معتدل نیز دیده شده است؛ از بیماری «بلایت شاهبلوط» در آمریکای شمالی گرفته تا «بیماری نارون هلندی» در اروپا و قارچهای ریشهخوار که جنگلهای اکالیپتوس در استرالیا را نابود کردهاند.
